Göbeklitepe

Shanliurfada joylashgan Göbeklitepe, eng qadimgi diniy inshootlar toʻplamidir. Tarixda ilk tsivilizatsiyalarga mezbonlik qilgan Göbeklitepe juda muhim tarixiy xususiyatlarga ega. Birinchi ibodat markazi boʻlgan mintaqa dinlar tarixi nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyatga ega. Bundan 12 ming yil avval qurilgan bu hududdagi topilmalar jahon tarixini oʻzgartirib yubordi. Ushbu tarixiy binoning ochilmagan sirlari koʻp, ular uchun turli hujjatli filmlar suratga olingan. Har yili son-sanoqsiz tadqiqotchilar ilm-fan olamining qiziqishi doimo yangi boʻlgan Göbeklitepeni oʻrganish uchun Turkiyaga tashrif buyurishadi.

Гёбекли-Тепе (тур. Göbekli Tepe «пузатый холм», «холм — пуп», курд. Xirabreşk / Girê Mirazan «холм желаний», арм. Պորտասար «Пуповинная гора») — археологический памятник эпохи докерамического неолита, мегалитический культовый комплекс, расположенный в 8 километрах к северо-востоку от города Шанлыурфа, в 2,5 километрах от деревни Оренджик ила Шанлыурфа в регионе Юго-Восточная Анатолия (Турция).
Является древнейшим из крупных мегалитических сооружений в мире. Его возраст оценивается до 12 000 лет, ориентировочно датируется по меньшей мере 9-м тысячелетием до нашей эры, согласно геомагнитным исследованиям, проведённым в 2003 году. Представляет собой сооружения круглой формы (концентрические окружности), число которых доходит до 20. Поверхность некоторых колонн покрыта рельефами. Долгое время (9,5 тысяч лет) был скрыт под холмом Гёбекли-Тепе высотой около 15 метров и диаметром около 300 метров. Археологические находки в Гёбекли-Тепе и Невалы-Чори революционным образом изменили представления о раннем неолите Ближнего Востока и Евразии в целом.

Göbekli Tepe (pronounced ɟœbecˈli teˈpe meaning 'Potbelly Hill') is a Neolithic archaeological site in Upper Mesopotamia (al-Jazira) in modern-day Turkey. The settlement was inhabited from around 9500 BCE to at least 8000 BCE, during the Pre-Pottery Neolithic. It is known for its large circular structures that contain large stone pillars – among the world's oldest known megaliths. Many of these pillars are decorated with anthropomorphic details, clothing, and sculptural reliefs of wild animals, providing archaeologists with insights into prehistoric religion and the iconography of the period. The 15 m (50 ft) high, 8 ha (20-acre) tell is covered with ancient domestic structures and other small buildings, quarries, and stone-cut cisterns from the Neolithic, as well as traces of activity from later periods.

Göbekli Tepe (türkisch für ‚bauchiger Hügel‘, kurdisch Girê Mirazan für ‚Hügel der Wünsche‘) ist der Name einer geographischen Erhebung, auf der seit jüngerer Gegenwart die derzeit ältesten bekannten Großbauten der Menschheit archäologisch untersucht werden.
Die Bedeutung dieser 1994 von Klaus Schmidt entdeckten prähistorischen Anlagen wird seit etwa 2020 wissenschaftlich kontrovers diskutiert, da das Fehlen von Agrarfläche die bisher gängige These, dass der Ackerbau Impetus für die Sesshaftwerdung war, erstmals infrage stellt.

Göbekli Tepe est un site préhistorique occupé de la seconde moitié du Xe millénaire av. J.-C. à la première moitié du VIIIe millénaire av. J.-C. (d'environ 9300 à 7500 av. J.-C.), au Néolithique précéramique A et B, situé dans la province de Şanlıurfa, en Turquie, près de la frontière avec la Syrie, à proximité de la ville de Şanlıurfa (Djézireh / Haute Mésopotamie).

Göbekli Tepe (en turco: Colina panzuda / Colina del ombligo) es un yacimiento arqueológico que se encuentra en el punto más alto de una extensa cadena montañosa situada a unos 15 kilómetros al nordeste de la ciudad de Sanliurfa (antigua Urfa / Edesa), en el sudeste de Turquía, cerca de la frontera con Siria, una urbe tan antigua que el islam la considera el lugar donde nació el profeta Abraham. El lugar, que actualmente está siendo excavado por arqueólogos turcos y alemanes, fue levantado en el X milenio a. C. (entre 9600 y 8200 a. C.).​​

Göbeklitepe veya Göbekli Tepe, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Şanlıurfa ilinin 18 km kuzeydoğusunda, Haliliye ilçesine bağlı Örencik köyü yakınlarında yer alan Neolitik bir arkeolojik sit alanıdır. MÖ 9600-9500 civarına tarihlenen Göbeklitepe, dünyanın şu ana kadar bilinen en eski tarihî yapısıdır. Bazı popüler kaynaklarda "tarihin sıfır noktası" nitelendirmesiyle de anılmaktadır. Yapıt, dünyanın bilinen en eski megalitleri olan taş sütunlarla, bir dizi büyük dairesel yapıdan oluşmaktadır. Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'a ait olduğu düşünülen bu yapıda T biçimindeki 10-12 dikilitaş yuvarlak planda dizilmiş, araları ise taş duvarlarla örülmüştür. Yapının merkezinde daha yüksek boyda olan iki dikilitaş, karşılıklı olarak yerleştirilmiştir. Bu dikilitaşların çoğu üzerinde insan, eller ve kollar, çeşitli hayvan ve soyut semboller, kabartılarak veya oyularak betimlenmiştir. Bölgede yapılan kazılarda çıkartılan bazı heykel ve taşlar, günümüzde Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.

哥贝克力石阵又名为“哥贝克力山丘”（土耳其语：Göbekli Tepe，意为“大肚子山丘”）是位于土耳其的一座新石器时代的考古遗址，位于尚勒乌尔法市郊近十公里处。
1994年，该遗址由一位库尔德族牧羊人所发现，经考古学家鉴定为前陶新石器时代A期，证实有关遗迹为大约建造于一万三千年前或至少一万二千年前，比埃及金字塔还要早八千年出现，是人类至今在地球上发现最早的文明遗迹之一。2018年，哥贝克力石阵被列入世界遗产。